Trên Facebook, TikTok, group cộng đồng hay các diễn đàn, không khó để bắt gặp những nội dung công kích Go88 với cùng một mô-típ quen thuộc: ảnh chụp thiếu ngữ cảnh, caption đầy giận dữ, tài khoản đăng bài mập mờ và phần bình luận hùa theo rất nhanh. Tài xỉu Sunwin nhận ra điểm chung của các nội dung này là đánh mạnh vào cảm xúc nhưng lại yếu về dữ kiện. Chỉ cần nhìn đúng dấu hiệu, người đọc có thể sớm nhận ra đâu là phản ánh cần được kiểm tra nghiêm túc, đâu là bài viết được dựng để dắt dư luận.
Caption mập mờ, giật cảm xúc là cách nhanh nhất để dắt người đọc đi sai hướng
Nếu hình ảnh tạo cảm giác “có chứng cứ”, thì caption chính là phần dùng để áp đặt cách người xem nên hiểu những gì họ vừa thấy. Đây là lý do phần chữ trong các bài dắt dư luận thường được viết rất kỹ về cảm xúc nhưng lại rất lỏng về dữ kiện.
Cách vận hành của kiểu caption này khá dễ nhận ra nếu người đọc chịu chậm lại vài giây để soi kỹ.
Kết luận trước, dữ kiện theo sau hoặc không có luôn
Những caption kiểu này thường đi thẳng vào các cụm từ nặng như mất tiền, nuốt tiền, khóa tài khoản, không xử lý, không phản hồi. Bài viết không bắt đầu bằng việc mô tả sự việc đã diễn ra thế nào, mà bắt đầu bằng kết luận sẵn rồi mới gắn hình ảnh vào để tạo cảm giác như hình đang chứng minh cho kết luận đó.
Đây là cách viết rất dễ kích hoạt phản ứng cảm xúc, nhưng lại khiến người đọc bỏ qua bước quan trọng nhất là kiểm tra dữ kiện.
Dùng ngôn ngữ dồn dập để tạo phản ứng tức thì
Nhiều bài dùng liên tục dấu chấm than, chữ in hoa, câu hỏi gợi phẫn nộ hoặc các cụm từ mang tính kích động cao. Mục tiêu không phải để người đọc hiểu sâu hơn, mà để người đọc phản ứng nhanh hơn, giận nhanh hơn và chia sẻ nhanh hơn.
Khi một nội dung khiến bạn muốn tin ngay hoặc tức ngay nhưng lại không cho bạn đủ thông tin để kiểm tra, đó là dấu hiệu rất đáng nghi.
Cấu trúc caption lặp lại trên nhiều tài khoản
Một dấu hiệu khác khá rõ là nhiều bài viết dùng gần như cùng một công thức: mở đầu sốc, thân bài mơ hồ, kết luận nặng và kêu gọi đám đông vào xác nhận. Có thể từ ngữ thay đổi chút ít, nhưng cấu trúc cảm xúc gần như giống nhau.
Đó thường không phải phản ánh tự nhiên từ nhiều người khác nhau, mà giống nội dung đã được chuẩn bị sẵn để phát tán theo cụm.
Tài khoản ẩn danh hoặc mới tạo là dấu hiệu cần đặc biệt dè chừng
Không chỉ nội dung, nguồn phát tán cũng là một lớp tín hiệu rất quan trọng. Trong nhiều trường hợp, độ đáng tin của bài viết bị ảnh hưởng mạnh bởi chính tài khoản đã đăng nó lên. Vì vậy, trước khi bị cuốn theo câu chuyện, người đọc nên nhìn xem ai đang kể câu chuyện đó.
Hồ sơ sơ sài, ít hoạt động và không có dấu vết đời thường
Nhiều nội dung công kích Go88 đến từ tài khoản rất lạ: vừa mới tạo, gần như không có bài viết cá nhân, không dùng ảnh thật hoặc không có tương tác đời thường rõ ràng. Toàn bộ dấu vết hoạt động của tài khoản có khi chỉ xoay quanh việc đăng hoặc bình luận dưới những bài tiêu cực.
Một nguồn phát tán như vậy rõ ràng không thể được xem là đáng tin chỉ vì bài viết nghe có vẻ rất dữ dội.
Đăng xong rồi biến mất là mô-típ rất quen
Người dùng thật nếu gặp sự cố thật thường có nhu cầu theo dõi phản hồi, trao đổi thêm hoặc làm rõ câu chuyện. Trong khi đó, tài khoản phục vụ cho chiến dịch gây nhiễu lại rất hay đăng bài xong rồi gần như biến mất, để phần còn lại cho đám bình luận hùa theo tự đẩy tiếp.
Đây là điểm khiến nhiều bài viết nhìn qua giống phản ánh cá nhân, nhưng thực chất lại là một mắt xích trong một mô hình phát tán có sẵn.
Cách nhận ra bài dắt dư luận về Go88 chỉ sau vài phút đọc
Thực ra, để nhận diện một bài viết có dấu hiệu gây nhiễu không hề quá phức tạp. Người đọc không cần công cụ chuyên sâu, chỉ cần giữ được vài nguyên tắc kiểm tra cơ bản trước khi tin hoặc chia sẻ.
Khi áp dụng đồng thời các tiêu chí này, phần lớn bài viết dắt dư luận sẽ lộ ra khá nhanh.
Nhìn xem hình ảnh có đủ ngữ cảnh không
Ảnh có cho thấy đầy đủ trình tự, mốc thời gian, thông tin liên quan và phần trước sau của sự việc hay không. Nếu chỉ có một mảnh nhỏ gây hoang mang, chưa thể xem đó là bằng chứng hoàn chỉnh.
Đọc caption để tìm dữ kiện chứ không chỉ đọc cảm xúc
Caption có trả lời được chuyện gì xảy ra, xảy ra lúc nào, ở bước nào và bằng chứng nào chứng minh điều đó không. Hay nó chỉ toàn kết luận nặng và đẩy người đọc vào trạng thái tức giận.
Soi tài khoản đăng bài
Tài khoản có lịch sử hoạt động bình thường không, có dấu vết đời thường không, hay chỉ là một hồ sơ rất mới và rất mờ. Đây là bước nhỏ nhưng giúp lọc được rất nhiều nguồn phát tán thiếu tin cậy.
Kiểm tra phần bình luận có bị dàn dựng hay không
Nếu nhiều tài khoản lạ vào hùa theo rất nhanh, dùng cùng mô-típ câu chữ và cùng đẩy cuộc thảo luận theo một hướng, khả năng cao bài viết đang được “nuôi” bằng một hệ thống tương tác có chủ đích.
Kết luận
Dưới góc nhìn của đội ngũ nội dung tại 7CLUB, những nội dung bôi xấu Go88 trên social không nguy hiểm vì mức độ lan truyền, mà vì cách chúng đánh vào cảm xúc trước khi người đọc kịp kiểm chứng. Khi ảnh mập mờ, caption kích động và bình luận hùa theo cùng xuất hiện, người dùng càng cần chậm lại để đối chiếu dữ kiện. Sự tỉnh táo trong vài phút đầu chính là yếu tố quyết định giúp tránh bị dẫn dắt bởi những kịch bản đã được dựng sẵn.
